SPEKTRUM AUTYZMU

 

Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które obejmuje nieprawidłowy rozwój i funkcjonowanie mózgu. Osoby z autyzmem mają upośledzone umiejętności komunikacji społecznej i ograniczone lub powtarzające się wzorce zachowań i zainteresowań.

Po raz pierwszy autyzm charakteryzuje Leo Kanner w 1943 roku. Częstość występowania szacuje On na 1 na 2000 dzieci. Obecnie jeden na 68 dzieci jest dotkniętych autyzmem lub pokrewnym zaburzeniem. Autyzm jest bardziej powszechny niż rak piersi lub cukrzyca u dzieci.

Na podstawie Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders IV (DSM-IV), autyzm jest obecnie uważana za jedną z pięciu różnych całościowych zaburzeń rozwojowych, które obejmuje także zaburzenia Aspergera, Całościowe zaburzenia rozwoju nie zdiagnozowane inaczej(PDD-NOS), Zespół Hellera i zespół Retta.  Zespół Hellera i zespół Retta występują bardzo rzadko (około 1 na 40000).

Nieprawidłowy lub upośledzony rozwój jest wyraźnie widoczny przed 3 rokiem życia w co najmniej jednym z trzech obszarów: języka, wzajemnych kontaktów społecznych i funkcjonalnej lub symbolicznej zabawy.
Występują co najmniej dwa spośród wyliczonych w kryteriach objawów z zakresu jakościowych nieprawidłowości wzajemnych interakcji społecznych. Dotyczą one zaburzeń:

  • umiejętności wpływania przez dziecko na swoje relacje z otoczeniem za
    pomocą kontaktu wzrokowego, wyrazu twarzy, postawy ciała, gestów,
  • rozwoju związków rówieśniczych (adekwatnie do wieku umysłowego i jeśli
    są ku temu liczne okazje)
  • odwzajemniania społeczno-emocjonalnego, adekwatnego reagowania na
    emocje innych osób i zachowania odpowiedniego do społecznego kontekstu
  • spontanicznej potrzeby dzielenia z innymi osobami radości, zainteresowań
    lub osiągnięć.

Równocześnie występuje co najmniej jeden z objawów dotyczących jakościowych nieprawidłowości w porozumiewaniu się: zaburzeń w rozwoju języka (przy braku prób kompensacji, o których mowa była wyżej) oraz w
inicjowaniu lub podtrzymywaniu porozumiewania się (w jakiejkolwiek formie) z inną osobą, a także używania mowy w sposób nie służący komunikacji. Do tej grupy objawów zaliczony jest także znamienny brak spontanicznej
różnorodności zabawy w udawanie („na niby”) lub zabawy naśladującej role społeczne.

Trzecia grupą objawów, z których też musi występować co najmniej jeden, są ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i aktywności. Są to, często niezwykle charakterystyczne dla dzieci z autyzmem, stereotypowe zainteresowania lub zabawy (np. kartkowanie czasopism i książeczek, szeregowanie przedmiotów), przywiązanie do specyficznych czynności rutynowych (np. spacery zawsze tą samą trasą), stereotypie ruchowe (ruchy całego ciała – kiwanie się, kręcenie w kółko, lub machanie, potrząsanie przedmiotami), a także obsesyjna koncentracja na niektórych cechach przedmiotów (np. zapach).

Jeżeli powyższe objawy nie występują w pełnym zakresie (ze wszystkich grup) ale część ich jest wyraźnie zaznaczona (co dawniej było określane jako występowanie cech autyzmu), rozpoznaje się autyzm atypowy co do symptomatologii. Występuje on, według autorów klasyfikacji, najczęściej u dzieci i osób z cięższym upośledzeniem umysłowym. Zdarzają się, raczej rzadkie, przypadki wystąpienia objawów autyzmu po ukończeniu 3 roku życia – wówczas rozpoznawany jest autyzm atypowy co do wieku wystąpienia.

Co powinno nas zaniepokoić w rozwoju dziecka?

  • izolowanie się od otoczenia,
  • brak chęci do zabaw z innymi dziećmi,
  • brak twórczości podczas zabawy,
  • wrażenie, że dziecko woli kontakt z przedmiotami niż z ludźmi,
  • unikanie kontaktu wzrokowego lub jego szybkie przerywanie,
  • wrażenie, iż nasze dziecko raczej patrzy „przez osobę” niż na nią,
  • brak mowy lub używanie słów pozbawionych znaczenia,
  • powtarzanie wyrazów, a więc już wcześniej wspominane tzw. echolalia,
  • dziwne, niepokojące zachowania takie jak: wprawianie w ruch obrotowy przedmiotów, kręcenie się w kółko, bądź kiwanie czy huśtanie
  • brak spontanicznego poruszania się,
  • chodzenie drobnymi kroczkami,
  • okazywanie sprzeciwu w stosunku do jakimkolwiek zmian w rutynie,
  • nadwrażliwość na dotyk, dźwięk, smak czy zapach,
  • brak reakcji na ból,
  • niechęć do przytulania się,
  • szczególne przywiązanie do jednej rzeczy, zabawki,
  • sprawianie wrażenia głuchego albo niedosłyszącego,
  • specyficzne reagowanie na pewne rodzaje bodźców, np. na określone dźwięki,
  • odnosimy wrażenie, że nasze dziecko zna przeznaczenie zabawek, ale nie wie, co z nimi robić- czasami układa je w określonej kolejności (na przykład wrzuca klocki do pudełka zawsze w tym samym porządku, kolorami, kształtami, wielkością itp., a gdy ktoś przerwie mu czynność czy zaburzy jej wykonywanie poprzez wrzucenie czegoś niepasującego, zaczyna wszystko od początku),
  • brak umiejętności pokazywania palcem tego czego chce, jeśli czegoś potrzebuje, to najczęściej ciągnie za rękę dorosłego.

U dziecka mogą wystąpić jedynie niektóre z wyżej wymienionych objawów (nie wszystkie). Niektóre dzieci cierpiące na autyzm bardzo lubią się przytulać, dużo mówią, choć nie zawsze poprawnie i wcale nie mają nasilonych dziwnych zachowań. Należy pamiętać, że u niektórych dzieci objawy autyzmu mogą być mocno nasilone, a u innych z kolei, mogą być bardzo słabo widoczne a wręcz trudne do wychwycenia.

Jedno jest pewne – wczesna diagnoza jest szansą! Dla Was jako rodziców i dla Dziecka. Wcześnie rozpoczęte terapie dają lepsze efekt. Mózg małego dziecka jest bardzo elastyczny i wiele rzeczy można wypracować.

 

Sprawdź czy Twoje Dziecko już to opanowało:

Między 12 a 18 miesiącem życia

  • Moje dziecko przerywa czynność, gdy mówię „nie wolno" i patrzy na mnie, gdy kiwam palcem
  • Moje dziecko potrafi naśladować po mnie proste gesty np. „jaki duży urośniesz " i podnosi rączki do góry
  • Jeśli chwalę lub głaszczę moje dziecko za coś, co ładnie i dobrze zrobiło, to cieszy się i powtarza czynność
  • Moje dziecko potrafi pokazać na sobie i na mnie, gdzie jest nosek i buzia, robi to chętnie
  • Moje dziecko kieruje się do mnie żeby się przytulić, kiedy spotka je coś przykrego
  • Moje dziecko odwraca się do mnie i patrzy na mnie, kiedy wołam je po imieniu
  • Moje dziecko bawi się chętnie ze mną w „łapanego" (cieszy się, gdy je złapię, a potem znów ucieka ode mnie)
  • Moje dziecko rozumie już proste gesty i ich używa, np. potrafi robić „pa pa"

Między 18 a 24 miesiącem życia

  • Jeśli zapytam moje dziecko „Gdzie jest ...? ", to odwraca ono swoją głowę w kierunku, w którym znajduje się dana osoba lub przedmiot, potrafi je wskazać palcem i przynieść mi przedmiot, kiedy o to poproszę
  • Moje dziecko wypowiada kilka słów ze znaczeniem, naśladuje dźwięki zwierzątek, czynności lub pojazdów (np. „kap – kap", „miau", „brum")
  • Moje dziecko przynosi mi przedmioty zachęcając mnie do wspólnych zabaw
  • Moje dziecko bawi się naprzemiennie, np. rzucając piłkę do drugiej osoby, puszczając auto
  • Moje dziecko szuka pomocy w razie potrzeby, potrafi prosić o nią słowem, gestem lub zachowaniem
  • Moje dziecko potrafi wskazać palcem przedmiot, który chce dostać
  • Moje dziecko potrafi pokazać mi to, co je zainteresowało w danej chwili, np. wskazać palcem szczekającego psa
  • Moje dziecko potrafi kręcić głową na „nie" i kiwać głową na „tak" adekwatnie do sytuacji

Między 24 a 30 miesiącem życia

  • Moje dziecko cały czas uczy się nowych słów
  • Moje dziecko umie nazwać znajome mu przedmioty na obrazkach
  • Moje dziecko wypowiada proste zdania
  • Moje dziecko chętnie naśladuje po mnie czynności, np. gotowanie, odkurzanie, majsterkowanie
  • Moje dziecko chętnie przygląda się zabawie innych dzieci, czasem próbuje do nich dołączyć
  • Moje dziecko nauczyło się już bawić w „kółko graniaste" lub w „balonik"
  • Moje dziecko potrafi pokazać mi to, co je zainteresowało w danej chwili, np. wskazać palcem szczekającego psa
  • Moje dziecko zadaje mi pytanie „co to? "

Między 30 a 36 miesiącem życia

  • Moje dziecko słucha jak mu coś opowiadam, tłumaczę, dopytuje
  • Moje dziecko zadaje mi pytanie „po co? " lub „dlaczego? "
  • Moje dziecko interesuje się otaczającym je światem, zdarzeniami z życia codziennego
  • Moje dziecko uczy się wspólnego recytowania wierszyka, piosenki
  • Moje dziecko zaczyna odmieniać wyrazy, nie zawsze jest to poprawne
  • Moje dziecko chętnie bawi się naśladując zachowania dorosłych, wesoło bawiąc się w ich przedrzeźnianie
  • Moje dziecko dąży do samodzielnego wykonywania czynności, takich jak: ubieranie, rozbieranie, jedzenie
  • Moje dziecko chwali się nowymi umiejętnościami, lubi być w centrum zainteresowania

Po 36 miesiącu życia

  • Moje dziecko samo potrafi już układać proste układanki
  • Moje dziecko lubi zadawać mi pytania
  • Moje dziecko chętnie słucha jak czytam mu książeczki
  • Moje dziecko przywołuje mnie lub wskazuje, kiedy zobaczy coś ciekawego
  • Moje dziecko udaje w zabawie sytuacje życiowe np. bawi się w dom
  • Moje dziecko chętnie bawi się zabawkami w sposób zróżnicowany, nadaje im symboliczne znaczenie
  • Moje dziecko umie bawić się z innymi dziećmi, potrafi zamienić się z nimi zabawką, czeka na swoją kolej w zabawie, współpracuje z dziećmi w zabawie
  • Moje dziecko potrafi powiedzieć jak się nazywa i ile ma lat

Każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Niektóre z wymienionych w listach umiejętności dzieci powinny opanować wcześniej, inne nieco później. Jeśli odpowiesz negatywnie na przynajmniej 2-3 pytania z kategorii wiekowej odpowiadającej wiekowi Twojego dziecka lub przynajmniej na jedno pytanie z listy dotyczącej młodszego dziecka, poszukaj specjalisty (psychologa, pedagoga) w pobliżu swojego miejsca zamieszkania. Jeśli odpowiesz negatywnie na 4-5 pytań z kategorii wiekowej odpowiadającej wiekowi Twojego dziecka lub przynajmniej na jedno pytanie z listy dotyczącej młodszego dziecka, koniecznie skontaktuj się ze specjalistą. Pierwszym krokiem może być najbliższa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna.

 

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies, w zakresie odpowiadającym konfiguracji Twojej przeglądarki.